Gıda Boyaları Nedir? Zararlı Mıdır?

Aralık 25, 2018 Gıdalar

 

Çok çeşitli amaçlarla kullanılan gıda boyaları kullanıldığı malzemeye renk katan katkı maddeleri ve boyalar olarak bilinir.

Gıda boyaları günlük yaşamda daha çok pasta, kurabiye, dondurma ve buna benzer yiyecek maddelerinde kullanılır. Ancak görüntü olarak cazip görünse de pek çok yerde gıda boyaları kullanmanın zararlı olduğunu duymak mümkündür. Genellikle insanlarda ciddi sağlık problemlerine yol açan bu boyalar tamamen kimyasaldan oluşmaktadır. Bundan dolayı tüketiminden kaçınılması önerilir. Özellikle fazla doz gıda boyası tüketiminde çok çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir. Yapılan bazı araştırmalara göre fazla miktarda gıda boyası tüketimi DNA yapısında hasara yol açmaktadır. Bu duruma boyanın içerisinde bulunan sunset yellow ve tartrazin isimli katkı maddelerinin sebep olduğu ifade edilmiştir. Yapılan açıklamalara göre günlük alınabilecek tartrazin miktarı 5 mg/kg olarak ifade edilirken sunset yellow için belirtilen miktarın ise 3.75 mg/kg şeklinde olduğu söylenir.

Gıda Boyaları Niçin Kullanılır?

Gıda boyası kullanımı incelendiğinde temel kullanım amacının gıdalarda renk çeşitliliğini artırarak daha cazip hale gelmesini sağlamaktır. Bu sayede gıdalar daha dikkat çekici hale gelir. Aynı zamanda gıda boyasıyla teknolojik yönden ürün için renk standardı oluşturulur. Bunun yanı sıra herhangi bir gıdanın fazla sıcaktan, nemden, yaşanan hava değişiminden minimum düzeyde etkilenmesini sağlamak ve muhafaza edildikleri bölgede renk kaybı yaşamasına engel olmak için de gıda boyası kullanılır.

Kullanılan gıda boyası ile aslında rengi olmayan bir gıdaya renk kazandırılır. Buna ek olarak gerek rengi gerek görüntüsüyle düşük kaliteli olan bir gıdayı daha albenili hale getirmek için gıda boyası tercih edilir. Böylece gıdanın hem lezzet hem de görüntü kalitesi artar. Bunların yanı sıra tüketicilerin beklentilerini karşılamak amacı ile gıda boyası kullanımıyla işleme ve depolama etkileri en aza indirilir.

Gıda Boyalarının Çeşitleri Var Mıdır?

Gıda boyaları kendi içerisinde doğal, sentetik ve yarı sentetik olmak üzere üç gruba ayrılır. Bu gruplandırma yapılırken elde edilmiş oldukları kaynak göz önünde bulundurulur. Yapay gıda boyaları kullanılarak elde edilen gıdalar sağlık açısından uygun değildir. Bundan dolayı doğal gıda boyaları daha çok tercih edilir.

Doğal gıda boyaları kırmızı biber, zerdeçal, safran, kırmızı pancar, meyve ve sebze suları gibi direkt olarak kullanılan bitkilerden elde edilebilir. Bunun yanı sıra bitkisel ve hayvansal maddelerden, karbonhidratlardan ısıyla elde edilen renk maddeleri, vitamin kökenli olan ve inorganik renk maddeleri gibi çeşitlerle de kullanılır.

Evde Gıda Boyası Nasıl Yapılır?

Evde doğal gıda boyası yapmak mümkündür. Bunun için genellikle doğal renk veren besinlerden yardım alınır. Bu yöntemle yeşil, kırmızı, pembe, turuncu, mor gibi renkler elde edilebilir. Mor gıda boyası yapımı için mor lahana yaprağı kullanılır. Bunun için altı tane lahana yaprağı doğranarak suyun içine atılıp kaynatılır. Böylece elde edilen mor su buz kalıplarına koyularak buzlukta saklanır ve ihtiyaç duyulan zamanda kullanılabilir.

Yeşil renk gıda boyası elde etmek içinse ıspanak en iyi besindir. Bu rengi elde edebilmek için on yaprak ıspanak temizlenerek haşlanır ve doğrayıcıdan geçirilir. Elde edilen su buz kalıplarında buzlukta saklanabileceği gibi doğranmış ıspanak doğrudan kek karışımının içine de karıştırılabilir. Bu karışımla aynı zamanda kurabiye yapmak da mümkündür. Böylece hem lezzetli hem de göz alıcı renkler elde edilecektir. Turuncu gıda boyası için havuç, pembe gıda boyası için ise pancar kullanılır.

Gıda Boyası Nasıl Kullanılır?

Gıda boyaları toz halinde satışa sunulur. Kullanmak için ise küçük bir şişeye ihtiyaç vardır. Şişenin yarısına kadar istenilen renkteki toz gıda boyası koyulur ve üzerine sıcak su ilave edilir. Daha sonra boyanın iyice ortaya çıkması için çalkalanır. Kullanıma hazır hale gelen boya kurabiye, pasta ve benzer karışımların içerisine birkaç damla damlatılarak kullanılır. Kullanım esnasında aşırıya kaçılmaması gerekir, zaten birkaç damla renk vermesi için yeterli olacaktır.

Gıda Boyasının Zararları Nelerdir?

Gıda boyası zararları incelendiğinde en çok bilinen ve en önemlilerinden biri olan genetik faktörlere etkisi görülür. Aşırı miktarda gıda boyası tüketimi tüketen kişinin kalıtsal yapısını bozarak çift çekirdeklilik,  kromozomların normal dışı olması, DNA problemleri gibi sorunlara yol açabilir. Bunun yanı sıra gıda boyası çeşitli davranış bozukluklarına sebep olur. Bazı araştırmalar küçük yaşlarda gıda boyası tüketen çocukların davranış ve dikkat bozukluğu sergilediğini ifade eder. Bu nedenle özellikle çocuklardan bu tarz gıdaların uzak tutulması gerekir.

Gıda boyaları kanser riskini artıran özelliğe sahiptir. Görüntüsüyle cezp edici olan bu boyaların kanser görülme riskini artırdığı, çocuklarda bu riskin daha fazla olduğu ve dünya üzerinde bunun örneklerinin bulunduğu söylenir. Bunlara ek olarak gıda boyalarının öğrenme ve hafıza ile alakalı bozukluklara da yol açtığı ifade edilir. Bu boyaların çocuklardaki hafıza merkezini etkilediği ve öğrenme kabiliyetlerinde bozukluklara sebep olduğu belirtilir.

Gıda Boyası Nelerde Kullanılır?

Gıda boyası denilince genellikle akla ilk olarak pasta ve kurabiye gibi besin maddeleri gelir. Özellikle pastane tarzı yerlerde bunun çok sayıda örneğine rastlamak mümkündür. Üretilen pastaları daha cazip hale getirmek amacıyla kullanılan bu boyalar birbirinden farklı çok sayıda renk seçeneğine sahiptir. Pasta ve kurabiyelerin haricinde mantı, makarna, ekmek ürünleri, unlu mamuller gibi ürünlerde de gıda boyasına rastlanabilir. Ayrıca dondurma, kozmetik ürünler, meyve suları, şekerlemeler, çorbalar için de gıda boyası kullanıldığı ifade edilir.

Gıda Boyası Yapısal Düzenleme

Gıda boyası ile ilgili bazı yapısal düzenlemeler olduğu belirtilir. Buna göre gıdalara ilave edilebilecek olan gıda boyası gibi katkı maddeleri ile ilgili bazı düzenlemeler mevcuttur. Açıklanan yönetmelikle yalnızca yirmi üç tane renk maddesi gıdalarda kullanılabilir. İzin verilen bu renk maddelerinin dışına çıkılmaması gerekir. Bu maddelerin yedi tanesi yapay yani sertifikalı olup geriye kalan on altı tanesi doğal ya da doğala özdeş olan maddelerden meydana gelir. Bu maddelerin dünya çapında kullanımına bakıldığında Avrupa Ülkelerinde ABD’ye kıyasla daha fazla sayıda gıda katkı maddesine izin verildiği görülebilir. Buna göre ABD bünyesinde izin verilen renk katkı maddesi sayısı on üç olarak ifade edilir. İzin verilen bu gıda katkı maddeleri yapay değil doğal ya da doğala özdeş renk katkıları olarak bilinir. Yapay olan gıda boyalarının kullanımı sağlık açısından ciddi tehlikelere yol açabilir.

Gıda Boyaları Nedir? Zararlı Mıdır? Kullanıcı Yorumları

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir