Glutamin Faydaları, Glutamin İçeren Besinler, Ne İşe Yarar, Yan Etkisi

Nisan 20, 2018 Vitaminler

 

Proteinleri inşa eden aminoasitlerden biri olan glutamin, vücutta doğal olarak bulunur. Bağışıklık ve sindirim sistemi başta olmak üzere glutaminin yararları çok sayıdadır.

Glutamin aminoasidi besin takviyesi olarak sıkça kullanılmaktadır. Aminoasitler birleşerek proteinleri oluşturur. Proteinler vücutta yapıcı ve onarıcı görevleri olan bileşiklerdir. Organların yapı taşıdır ve vücudun devamlılığı açısından kritik öneme sahiptir. Kandaki maddelerin taşınmasında, virüs ve bakterilerle savaşmada rol oynarlar. Ayrıca yağ ve karbonhidratlardan sonra vücuda enerji vermek için kullanılır.

Glutamin diğer aminoasitler gibi 2 formda bulunur: L-glutamin ve D-glutamin. İki form benzer olmasına rağmen moleküler dizilimlerinde farklılık vardır. Glutaminin faydaları denildiğinde besinlerde bulunan formu L-glutaminden bahsedilir.

Proteinlerin yapısına katılmakla beraber çok sayıda başka görevleri de vardır. D-glutamin ise canlı bir organizmada daha az öneme sahiptir.

L-glutamin vücutta doğal yollardan kas dokusunda üretilir, kan ve vücut sıvılarında en çok bulunan aminoasittir. Fakat yaralanma ve hastalık gibi vücut yıkımının arttığı bazı durumlarda vücutta üretilenden daha fazla glutamine ihtiyaç olabilir. İhtiyaç durumunda dışarıdan alınması gerektiği için kısmen esansiyel (dışarıdan alınması zorunlu) bir aminoasit diyebiliriz. Bağışıklık ve sindirim sistemi için önemli bir moleküldür.

Glutamin Nasıl Çalışır?

Glutamin kaslarda üretilir ve kan aracılığı ile ihtiyacı olan organlara dağıtılır. Bağırsak fonksiyonlarına yardım eder, immun sistemi güçlendirir. Stres gibi durumlarda besinlerle takviye yapılması gerekir. Glukoz ve diğer aminoasitler gibi başka kimyasalların yapımı için glutamin gerekmektedir.

Vücuttaki birçok hücrenin yakıtı nitrojen ve karbondur. Cerrahi operasyon ve travma sonrasında yaraların iyileşmesi ve hayati organların fonksiyonlarını sürdürebilmesi için nitrojen gereklidir. İhtiyaç duyulan nitrojenin yaklaşık yarısı glutaminden elde edilir.

Stres gibi zamanlarda kasların ürettiğinden daha fazla glutamin tüketilirse, kaslardaki protein kullanılır ve kas dokusunda erime meydana gelir. Kanser ve AIDS hastalarında da bu duruma bağlı zayıflama sık görülür.
Bazı kemoterapiler çeşitli sebeplerle vücuttaki glutamin seviyelerini düşürür ve organlarda hasar meydana gelebilir.

Glutamin Faydaları Nelerdir

Glutaminin Bağışıklık Sistemine Faydaları

Beyaz kan hücreleri, sindirim sistemi hücreleri gibi bağışıklık sistemi elemanlarının fonksiyonlarını sürdürebilmesi için yakıt kaynağıdır. Büyük yaralanmalar, yanıklar ve cerrahi operasyonlar gibi stres durumlarında kandaki glutamin seviyesi azalır. Protein depoları kullanılmaya başlanır. En sık kullanılan kas dokusudur.  Glutamin yetmediği zaman bağışıklık sistemi fonksiyonları da tehlikeye girer.

Yapılan çalışmalarda glutamin kullananlar ve destek tedavi almayan hastalar karşılaştırılmış, ikincil enfeksiyon gelişme riskinde ve hastane yatışlarında azalma saptanmıştır. Sağ kalımı arttırdığı ve sağlık masraflarını düşürdüğüne dair çalışmalar da mevcuttur.

Yıkımın arttığı hastalarda yüksek protein ve glutamin içeren gıdalar tercih edilmelidir. Glutamin faydaları bağışıklık sistemi üzerindeki etkisi bu şekildedir.

Glutamin ve Sindirim Sistemi

Sindirim sistemi üzerine olan etkisi bağışıklık sitemindeki faydalarıyla bir nevi ilişkilidir. İnsan vücudunda bağırsaklar bağışıklık sisteminin en büyük parçasıdır. Bağırsaklarda bulunan milyarlarca faydalı bakteri ve bağışıklık fonksiyonuna sahip çoğu bağırsak hücresi ile vücudu korur.

Glutamin bağırsak ve bağışıklık sistemi hücreleri için önemli bir enerji kaynağıdır. Ayrıca bağırsaklardan kaçak olmasını engelleyen bariyer görevi görür. Zararlı bakteri ve toksinlerin sindirim sisteminden çıkıp vücuda yayılmalarına engel olur. Ayrıca sindirim sistemi hücrelerinin normal büyümesi ve devamlılığını sağlar.

Glutaminin Egzersiz Performansı Üzerine Etkisi

Egzersizlerden sonra kas glikojeninin kullanılmasına yardımcı olarak kas dokusunu koruma altına alır, hücreye daha fazla enerji sağlar ve hacim verici bir etkisi vardır.

Yoğun egzersiz yapanlarda kas güçsüzlüğünü azalttığı kanıtlanmıştır. Bir çalışmada glutamin artı karbonhidrat alımının 2 saatlik koşma sonrasında kandaki yorgunluk belirteçlerini azalttığı ve genel fiziksel durumu kısa sürede toparladığı da belirtilmiştir.

Fakat yapılan bazı araştırmalarda glutaminin kas kütlesi ve egzersiz performansı üzerine etkisi olmadığı gösterilmiştir.

Atletler yüksek protein içeriği ile beslendiği için, ek destek almasına gerek kalmadan ihtiyacı olan glutamini temin ettiği söylenmektedir.

Muskuler distrofiler gibi kas hastalıkları olan bireylerde de glutaminin kas gücünü arttırdığına dair bir kanıt yoktur.

Glutamin Kullanılmasını Gerektiren Durumlar

Yanık hastaları, ciddi travma durumları, cerrahi operasyon sonrası gibi vücuttaki protein yıkımının arttığı durumlarda glutamin takviyesi ile kas kütlesi yıkımı önlenir..

AIDS gibi bağışıklık sisteminin bozulduğu ve kilo kaybı olan hastalıklarda hem besinlerin emilimini ve sindirimi arttırır, hem de kilo alımı sağlar.

Kemoterapi sonrası ortaya çıkabilecek yan etkileri azaltmak için glutamin desteği tercih edilir.

Ülseratif kolit ve Kron hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalıklarında etkili olduğunu gösteren çalışmalar vardır.

Kalp spazmlarında kalpteki damarlarda daralma ve kalbe giden kan akımında azalma görülür. Glutaminin kalbe giden akımı hızlandırdığına dair çalışmalar vardır.

Herhangi bir sebebe bağlı ishalin tedavisi, eklem ve kemik ağrıları, pankreas iltihabı, depresyon, hiperaktivite bozukluğu, anemi, mide ülserlerinde etkinliği tam olarak kanıtlanmasa da olumlu etkileri olduğu söylenmektedir.

Glutaminin Yan Etkileri

Glutamin faydalarını saydıktan sonra yan etkileri var mı? Sirozlu hastalarda glutamin takviyesiyle var olan klinik durumu kötüleştirebilir. Ciddi karaciğer hasarlarında bilinç kaybı ve komayla seyreden hepatik ensefalopati denilen tablo gelişebilir.

Bozulmuş böbrek fonksiyonları olan hastalarda veya yaşlı bireylerde hekime danışmadan ek glutamin alınmamalıdır.

Yüksek dozlarda kullanıldığında amonyak seviyesinde artışa neden olabileceği için kullanmadan önce bir uzmana danışmak gerekir. Yine yüksek dozlarda zehirlenmelere yol açabilir.

Monosodyum glutamat hassasiyeti olan hastalarda vücut glutamini glutamata ççevirdiği için dikkatli olunması gerekir.

Mania tanısı konmuş pskiyatrik hastalarda duygu durumu bozukluklarına sebep olabilir.

Sara nöbeti geçirme öyküsü olan kişilerde nöbet tetiklenebilir.

Gebelik ve emzirme dönemlerinde glutamin ile ilgili yapılmış bir çalışma olmadığından güvenliliği ispatlanmamıştır.

Çocuklarda asprin kullanımı sonrası gelişen Reye Sendromu olan kişilerin kullanmaması gerekir.

Glutamin İçeren Gıdalar

Protein içeren neredeyse tüm gıdalarda değişik miktarlarda glutamin bulunur. Hayvansal besinler protein içeriğine bağlı olarak daha iyi bir kaynaktır. Diyette protein içeriği yeterli ise genelde alınan glutamin miktarı da yeterlidir.

Normal bir diyette günde 3-6 gram glutamin bulunur. Hayvansal ürünlerde daha yüksek miktarlarda bulunur, fakat bazı bitkisel gıdalar da yüksek oranlarda glutamin içerir.

Taze süt, balık, yumurta, kırmızı et, peynir yüksek oranlarda glutamin içeren hayvansal gıdalarken, yapılan bir çalışmada mısır ve beyaz pirincin düşük protein içeriğine rağmen daha yüksek oranda glutamin içerdiği gösterilmiştir. Çiğ balık ise glutamin içeriği açısından en zengin besindir.

Sakatat, balık, lor peyniri, kümes hayvanları yüksek glutamin içeren gıdalar arasındadır.

Bitkisel gıdalardan ise çiğ ıspanak, çiğ maydanoz, pancar, buğday çimi, buğday, baklagiller ve lahana glutaminden zengindir.

Glutamin Faydaları, Glutamin İçeren Besinler, Ne İşe Yarar, Yan Etkisi Kullanıcı Yorumları

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir